To je bio razlog da pedijatrica Tijana Jovanović, gostujući u jutarnjem programu Radio-televizije Nikšić, upozna javnost sa detaljima crijevnih infekcija kod djece i načinom liječenja.
Kako je kazala ona, crijevne infekcije se prenose putem zagađene vode, hrane ili direktnim ili indirektnim kontaktom sa inficiranom, odnosno bolesnom osobom.
„Virusi su ti koje uzrokuju crijevne infekcije u negdje oko 70 odsto slučajeva. Nešto su to rjeđe bakterije u 10 do 20 odsto slučajeva i najređi jesu to paraziti, u negdje oko manje od 10 odsto slučajeva. Virusi kao uzročnici crijevnih infekcija, pored standardnog načina prenošenja - zagađenom vodom, hranom ili direktni i indirektni kontaktom sa inficiranom ili osobom, se mogu prenositi i putem vazduha i oni se vrlo brzo i lako prenose“, istakla je ona.
Što se tiče kliničke slike, kako je naglasila, period inkubacije je veoma kratak - obično jedan do najduže tri dana, pogotovo kad govorimo o virusnim crijevnim infekcijama. Zatim, nastavlja, imamo nagli početak i oporavak koji traje sedam do 10, najduže do 14 dana, odnosno dvije sedmice.
„Ono što je karakteriše crijevne infekcije jeste akutni dijarealni poremećaj, odnosno te loše stolice, prolivaste stolice koje mogu biti kašaste, tečne i kašasto-tečne. Kada je zahvaćena sluznica tankog crijeva, onda su to najčešće te vodenaste stolice, a kada je zahvaćena sluznica debelog crijeva, što je često kod bakterijskih crijevnih infekcija, onda mogu biti sluzave stolice i pored primjesa sluzi mogu imati primjese krvi. Osim tih loših prolivastih stolica, svakako treba napomenuti povraćanje koje obično je prisutno prvog i drugog dana bolesti, povišena tjelesna temperatura koja može trajati jedan do tri dana. Tu su, takođe, bolovi u stomaku, mučnina, smanjen apetit“, objašnjava Jovanović.
Najveći rizik koji nose crijevne infekcije, pogotovo kada su u pitanju mala djeca, jeste dehidracija.
„Dehidraciji su podložnija manja djeca. Djeca su inače podložnija dehidracija od odraslih, jer je procenat vode mnogo veći od ukupne tjelesne mase. Kod novorođenčeta voda čini 80 odsto njegove ukupne mase, a kod odraslih je to od 55 do 60 procenata. Takođe ta koža je tanja, veća je površina kože, metabolizam kod djece je brži, tako da se gubi i veća količina tečnosti putem znojenja. Tečnost se gubi ne samo lošim prolivastim stolicama, ona se gubi povraćanjem i povišenom temperaturom“, dodaje doktorica.
Osnova kod crijevnih infekcija, kod prevencije dehidracije, jeste, kako kaže, nadoknada tečnosti.
„Kad dijete počne da povraća, treba ga pustiti jedno vrijeme, nekih 15 minuta do pola sata prosto da se taj želudac smiri. Onda odmah početi sa nadoknadom tih oralnih rehidracionih rastvora koje čini kombinacija šećera i elektrolita, odnosno glukoze, natrijuma, kalijuma, citrata i karbonata. Ta nadoknada tečnosti treba biti češće i u malim količinama po kašičica ili po gutljaj, jer na taj način u početku želudac ne može da prihvati veću količinu tečnosti. Kako se popravlja ta kiselasta sredina u kojoj se organizam našao zbog gubitka tečnosti, tako organizam počinje da prihvata tu veću količinu tečnosti“, pojašnjava Jovanović i dodaje da oralno-rehidracioni rastvori su jako dobri za prevenciju, da ne dođe do dehidracije, međutim, vrlo često dođe.
Dehidracija, objašnjava, može biti laka, umjereno teška i teška i to zavisi od stepena gubitka tjelesne težine.
„Ako je taj gubitak tjelesne težine manje od 5 odsto, kažemo da se radi o lakoj dehidrataciji. O srednjoj dehidrataciji govorimo ako je taj gubitak negdje od 5 do 10 odšto, a teška dehidratacija je više od 10 odsto“, dodaje doktorica.
Kod lake do srednje teške dehidracije dolazi, kako navodi, do promjene raspoloženja, pada energije i dijete bude bezvoljno, malaksalo, često bude i pospano. Osjećaj žeđi ne mora uvijek biti prisutan, iako najčešće jeste, ali, upozorava Jovanović. to ne treba da zavara roditelje jer on nekada može i da izostane.
„Kod novorođenčadi obično pratimo veliku fontanelu, da li je ta velika fontanela na glavi uvučena ili je u nivou okolnih kostiju glave. Takođe mogu da budu tamni podočnjaci. Usnice mogu da budu suve i ispucale, jezik može da bude obložen i takođe treba obratiti pažnju da djeca kod te umjerene dehidracije rijeđe mokre, i da je mokraća tamnija“, priča ona.
Kod teške dehidracije imamo, prema njenim riječima, tu povećanu pospanost, bezvoljnost, malaksalost. Koža je izrazito suva, naborana. Takođe, usne su izrazito suve i ispucale, jezik je suv, obložen. Mokrenje u tom slučaju izostaje sigurno prethodnih 6h.
„Za korekciju lake do umjerene dehidracije mogu poslužiti ti oralni rehidracioni rastvori, međutim kada govorim ovaj teškoj dehidraciji, kada je gubitak veći od 10 odsto, onda je zaista potrebna intravenska dehidracija. Ona se sprovodi nešto duže i kod djece se obično sprovodi u bolničkim uslovima“, navodi Jovanović.
Ona posebno ističe da se rehidracija radi pomenutim rastvorima, a ne nekim drugim preparatima, pogotovo ne zaslađenim čajevima i sokovima.
„Može dodatno da se daje voda, isto češće i pomalo, nezaslađeni čajevi svakako. Ono što se preporučuje, što se tiče ishrane, je da se ne koriste neke rigorozne, drastične dijete, nego moramo voditi samo računa da djeca ne unose šećere, osim u formi voća kada je dozvoljena banana, pečena jabuka. Ne unositi voćne sokove, ali svakako supice, čorbice. Ono što treba napomenuti jeste izostanak mlijeka i mliječnih proizvoda, jer kod tih crijevnih infekcija imamo često tu prolaznu intoleranciju na laktozu, taj mlečni šećer. Ono što se koristi kod crijevnih infekcija jesu ti fermentisani mliječni proizvodi, kao što jogurt i kisjelo mlijeko. Pored nešto korigovane ishrane i oralne rehidracija, takođe koristimo i probiotike ili sinbiotike, koje su svojevrsna kombinacija probiotika i prebiotika“, savjetuje doktorica za kraj.
