Saradnica na programima u CGO Milica Zindović kazala je da bi se time uticalo na smanjenje negativnih posljedica postojeće situacije po funkcionisanje javne uprave i građana, koji su danima uskraćeni za brojne informacije i ostvarivanje svojih prava, kao i na preveniranje ili bolji odgovor na slične buduće situacije.
U toj nevladinoj organizaciji (NVO), kako je navela, očekuju od nadležnih vlasti da hitno preduzmu mjere za otklanjanje štete izazvane sajber napadima i rade na prevenciji sličnih i tako spriječe dalje urušavanje povjerenja građana u državne institucije i omoguće im normalno funkcionisanje i ostvarivanje prava.
“CGO podsjeća da je vladina IT infrastuktura sedmicama izložena kontinuiranim sajber napadima, što je dovelo do privremenog obustavljanja određenih usluga i onemogućavanja normalnog funkcionisanja i interakcije građana sa organima državne uprave”, kaže se u saopštenju.
Zindović je rekla da fizička i pravna lica ovih dana ne mogu pristupiti ni portalu e-Uprave i da su uskraćeni za ostvarenje jedne od preko 500 usluga koje se na tom portalu nude.
Ona je naglasila da sajber napadi nijesu novost za Crnu Goru i da je država bila meta sličnih, iako manje ozbiljnih napada, 2016. i 2017. godine.
Prema riječima Zindović, to očigledno donosiocima odluka nije bilo za nauk, pa su ulaganja u izgradnju sajber bezbjednosti ostala minimalna.
Ona je navela da je Evropska komisija, u izvještaju za prošlu godinu, konstatovala da kapacitet Crne Gore u oblasti borbe protiv sajber-kriminala progresivno raste, ali da i dalje nije dovoljno snažan da se suoči sa globalnim opasnostima u toj oblasti.
“Ti problemi su notirani i u Strategiji o sajber bezbjednosti za period do 2026. godine, gdje se navodi da Crna Gora ne posjeduje adekvatne mehanizme za detektovanje sajber prijetnji, kao ni mehanizme za dovoljno brz odgovor, odnosno oporavak od sajber napada”, kaže se u saopštenju.
Zindović je rekla da dodatni problem predstavlja činjenica da se Crna Gora suočava sa ograničenim ljudskim, tehničkim i finansijskim resursima iz te oblasti.
Kako je kazala, u strategiji se navodi da podatak da je samo jedan odsto zaposlenih javnih službenika prošao obuku na temu sajber bezbjednosti ilustrativno prikazuje da je problem nedostatka eksperata uveliko izražen.
Prema riječima Zindović, aktuelna dešavanja opominju na činjenicu da to pitanje nije bilo u fokusu donosilaca odluka.
CGO, kako je navela, pozdravlja najavu ministra javne uprave Maraša Dukaja o osnivanju specijalizovane Agencije za sajber bezbjednost, kao i hitnih investicija u toj oblasti i pripremu novog predloga Zakona o informacionoj bezbjednosti.
Zindović je kazala da se u toj NVO nadaju da to neće ostati na obećanju, odnosno da Ministarstvo već preduzima radnje kako bi to operacionalizovalo.
Ona je ocijenila da ovakva situacija i pojačani strah od curenja ličnih podataka može da vodi gubljenju povjerenje građana u elektronske servise javne uprave, koje je inače nisko.
Kako je navela Zindović, to bi značilo da će se i onaj mali broj građana koji se, pogotovo u doba pandemije, prebacio na e-usluge, vratiti na stari način funkcionisanja, a samim tim će doći do opterećenja državne uprave.
“Umjesto da spoznajemo koristi digitalizacije i e-servisa, pogotovo u vidu uštede vremena i novca, smanjenja korupcije, veće efikasnosti i poboljšanja kvaliteta života, građanima se, usljed neodgovornosti i sistemskog nerada u oblasti digitalizacije i sajber bezbjednosti, uskraćuju osnovna prava i onemogućava redovno obavljanje aktivnosti”, kaže se u saopštenju.
