Kako se navodi u uvodnom dijelu studije, autora Jova Radulovića, proces povraćaja statusa opštine Župa nastao je iz inicijative župskih intelektualaca i organizacija civilnog društva kako bi se zaustavio odliv stanovništva, stvorila nova radna mjesta , napravila organizacija osnovnih poslova u cilju podizanja kvaliteta življenja, povećala vrijednost kraja i održivo upravljalo bogatim župskim resursima.
„Nespremnost opštine Nikšić, da sredstva koja sleduju Župi uloži za njen razvoj, bio je jedan od faktora pokretanja inicijative“, navodi se u studiji.
Kako se dalje ističe, ukidanje statusa Opštine, iz 1954. godine, negativno se odrazilo na njen privredni i društveni razvoj, pri čemu je zapostavljenost sjevernog regiona, praćana centralizacijom i nemilosrdnom eksploatacijom resursa, naročito pogodila Župu.
„Oko 28 miliona tona izvađene rude boksita, od većinom plodne zemlje, stvorili su oko 92 hektara izrovane i neplodne zemlje na 5 rudokopa čija rekultivacija nikad nije završena. Šesdesetjednogodišnjom eksploatacijom poremećeni su seoski izvori, putevi su oštećeni, podzemne vode pomiješale su se sa otpadnim iz rudokopa, a od eksplozija u rudnicima ispucali su pojedini objekti“, dodaje se u studiji.
Sličan negativan efekat , kako se navodi, desio se i prilikom formiranja jezera Liverovići.
„Izgradnjom akumulacije potopljeno je najmanje 150 ha najplodnije župske zemlje, a od godišnje potrošnje od 13.000.000 m3 koliko je trošila Željezara Nikšić u tehnološkom procesu od 1957. godine nije vraćeno u Župu bukvalno ništa“, stoji u studiji.
Trenutno Župu sačinjava 12 naselja sa 1645 kuća u kojima po poisu iz 2011. godine živi 3714 stanovnika, što je pad u odnosu na 2003. godnu kada je Župa imala 4038 stanovnika.
„ Pravni osnov za inicijativu povraćaja statusa Opštine Župa sadržan je u Ustavu, Evropskoj povelji o lokalnoj samoupravi i odredama Zakona o teritorijalnoj organizaciji Crne Gore, koji je usvojen 02.11.2011. godine i koji daje precizne i jasne odrednice na putu organizovanja i formiranja nove opštine čime su, uz sve prethodno navedeno, stvoreni preduslovi za početak procesa povraćaja statusa“, zaključuje se u studiji.
Tekst Studije možete naći OVDJE.
